O jee, je hebt JavaScript uitgeschakeld staan.
Wil je optimaal gebruik maken van deze website, dan adviseren we je JavaScript in te schakelen.

← Terug naar overzicht

Sociaal ondernemerschap: Wat is dat eigenlijk?

De meningen over de definitie van het begrip ‘sociaal ondernemerschap’ zijn verdeeld en de term zelf levert volgens veel deelnemers vaak verwarring op. Niet alleen bij de ondernemer zelf die twijfelt of hij wel of niet sociaal onderneemt - “Ik weet niet of ik mezelf zo mag noemen” - maar ook bij overheden, fondsen, investeerders en consumenten.

Wanneer ben je een sociaal ondernemer? Er worden verschillende waarden verbonden aan de woorden ‘sociaal’ en ‘ondernemen’. Kan een buurtinitiatief of een vrijwilliger bijvoorbeeld een sociaal ondernemer zijn of niet?

Deelnemers aan de enquête definieerden een ‘sociaal ondernemer’ langs onderstaande tien variabelen:

  • Missie: sociale samenleving, verbeteren van de wereld, impact maken, betekenisvol ondernemerschap
  • Manier van produceren: gelijke verdeling van arbeid, maatschappelijk thema of belang, eigenbelang overstijgend, systeem en leefwereld combineren, win-win situatie, maatschappelijk effect, sociale en ethische aspecten, klant centraal, mensen voorop stellen, volledige supply-chain, met of voor mensen, inkoop bij sociaal ondernemers, verkleinen ecologische voetafdruk
  • Aangeboden diensten/producten: mens, milieu, omgeving, kennis, zorg, sociale projecten
  • (Rechts)vorm: met personeel, project, onderneming,
  • Verdienmodel: wel/niet commercieel
  • Inkomsten en kapitaal: subsidie-onafhankelijk, zonder geld werken, inzet van de winst voor het verbeteren van de samenleving, sociaal kapitaal
  • Persoon: idealist, realist, passie, optimisme, intrinsieke waarden, proactief, acteren op kansen, buiten kader denken, samenwerken, verbindend
  • Doelgroep: mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, vluchtelingen, mensen die leven in armoede
  • Impact: meervoudige waardecreatie, sociale en maatschappelijke impact en zo min mogelijk negatieve impact
  • Verbinding: verbinding tussen groepen in de samenleving, netwerken, verbinding tussen organisaties, sectoroverstijgend werken

Ook geven veel deelnemers aan dat sociaal ondernemerschap inhoudt dat je huidige maatschappelijke problemen aanpakt en daarbij buiten bestaande kaders kan denken en handelen. Hierbij rijst wel de vraag: ‘wanneer is het een taak van de overheid en wanneer niet?’ “Is sociaal ondernemerschap aan het verzuipen tussen de overheid en de markt?” vraagt een deelnemer van de Sociale Troonrede zich af. En: “Hoe schep je helderheid bij wie iets hoort?”

Sommige mensen voelen zich niet serieus genomen door ‘de gevestigde orde’ en stellen dat zij te maken hebben met wantrouwen tegenover de ‘sociaal ondernemer’. We kunnen stellen dat er (nog) geen overeenstemming is over de definitie van de term ‘sociaal ondernemer’. De vraag is ook of een eenduidige definitie verhelderend werkt, of juist extra druk legt op iedereen die bezig is met het mooier maken van de wereld. Op dit moment zijn er wel verschillende ontwikkelingen in Nederland rondom het vastleggen van richtlijnen voor sociaal ondernemers, zoals de Code Sociale Ondernemingen, een initiatief van Social Enterprise NL. Ook het keurmerk van B Corps wordt door steeds meer partijen gebruikt.

Purpose first

Deelnemers van de Sociale Troonrede zijn het vrijwel unaniem eens over het feit dat, hoewel ‘winst’ zeker geen verboden woord is, sociale en maatschappelijke impact maken op de eerste plaats staat bij sociaal ondernemers. Winst zou geen streven moeten zijn, maar men moet zich voornamelijk richten op financiële duurzaamheid. Hoewel dit volgens velen prima hand in hand gaat. Men is het er doorgaans over eens dat een sociaal ondernemer best mag verdienen aan zijn of haar werkzaamheden, zolang dit maar niet met een (te) commerciële inslag is.

“Een ondernemer die ook waarde creëert voor een beter milieu of de mensen in de omgeving. Daarnaast blijft het een ondernemer die geld verdient met diensten of de verkoop van producten om het eigen levensonderhoud en dat van degenen die helpen de doelen van de betreffende onderneming te realiseren te kunnen betalen.” Deelnemer enquête

Er is sprake van verdeeldheid over de inkomstenbron van een legitieme sociale onderneming of ondernemer. De een stelt dat sociale ondernemingen moeten opereren zonder (te veel) overheidssubsidie, gemeenschapsgeld, of crowdfunding. Anderen geven aan dat dit geen probleem zou moeten zijn, wanneer de focus maar ligt op het maken van maatschappelijke impact. “Het pallet aan inkomstenbronnen is zeer divers,” stelt Kracht in NL. “De meeste initiatieven hebben meerdere inkomstenbronnen. Zo’n tweederde van de initiatieven op MAEX geeft aan eigen verdiensten te hebben (uit producten, diensten of lidmaatschappen), gemiddeld voor een kwart van hun totale inkomsten. Overige inkomsten komen veelal uit subsidies, donaties van geld, andere vormen van sponsoring en in iets mindere mate uit donatie van tijd of materialen.”

Help mee dit thema onder de aandacht te brengen!

Initiatief van:

Ondersteund door:

Volg ons op Facebook!