Ga naar inhoud
← De Sociale Troonrede 2018

Inzichten vanuit de MAEX

Inzichten vanuit de MAEX

MAEX is de maatschappelijke beurs, het platform dat de sector van initiatieven zichtbaar maakt. Deze ‘beurs’ verbindt initiatieven enerzijds en bedrijven, fondsen, overheid, kennisinstellingen en particulieren anderzijds.MAEX maakt op een eenvoudige wijze de waarde van initiatieven en wat ze toevoegen aan hun doelgroep en omgeving zichtbaar. Door het uniforme profiel van initiatieven is de MAEX een adequate tool voor overheden, bedrijven en fondsen om die waarde van initiatieven te herkennen en te vergelijken en erin te investeren. Door het grote aantal data dat in de MAEX verzameld wordt, biedt de MAEX realtime data-analyse van maatschappelijke kracht en lokale economie in NL.

Wij vroegen aan de MAEX: ‘Wat is het beeld van ‘de buitenwereld’ over sociaal ondernemerschap?’ Onderstaande bevindingen zijn opgesteld op basis van de data die de MAEX verzamelt van maatschappelijke initiatieven en op basis van haar ervaringen met overheden, bedrijven en fondsen.

  • Er bestaan grote verschillen in de interpretatie van het begrip sociaal ondernemerschap en hoe groot de sector van sociale ondernemingen is in Nederland. Het gaat om organisaties die zich primair inzetten om maatschappelijke waarde te creëren. Dit gaat van (in beperkte mate) georganiseerde verbanden van actieve bewonersgroepen (coöperaties, bewonersbedrijven) tot aan sociale ondernemingen met veel bedrijfskenmerken.
  • Hoewel het begrip meer mainstream wordt is er nog te weinig kennis van sociale ondernemingen. Veel partijen kennen wel enkele spraakmakende voorbeelden, maar dit leidt nog niet tot vanzelfsprekende samenwerkingen. Organisaties zijn welwillend, maar hebben behoefte aan meer zicht op sociale ondernemingen en hun waarde.
  • Ook veel maatschappelijke initiatieven zijn zelf niet gewend te denken in termen van producten en diensten, waardoor hun waarde vaak te weinig transparant is.
  • Bij veel partijen is sprake van terughoudendheid in het aangaan van een relatie met sociale ondernemingen. Vaak worden deze onderneming gezien vanuit een perspectief van liefdadigheid. Als het gaat om echt samenwerken, horen we vaak zorgen over punten als kwaliteit, continuïteit, leveringssnelheid en -zekerheid.
  • Toch zijn er steeds meer voorbeelden van partijen die in sociale ondernemingen mogelijkheden zien vanwege hun innovatiekracht. De uitdaging is om deze innovatieve samenwerkingen structureel te maken.
  • Ook zien bedrijven ondernemende communities steeds meer als potentiële afzetmarkt en ontwikkelen daar ook passende producten en diensten voor.
  • Investerende partijen hebben nog weinig inzicht in de impact van sociale ondernemers. Hun modellen richten zich voornamelijk op financieel rendement en kunnen maatschappelijke impact moeilijk waarderen.
  • Bij overheden is het beeld heel wisselend. Aan de ene kant zien zij grote potentie in de sociaal ondernemer, omdat deze helpt in het realiseren van beleidsdoelen. Tegelijkertijd komen sociale ondernemers vaak nog te weinig in beeld. Als het gaat om aanbestedingen vinden nog te weinig sociaal ondernemers de weg naar een succesvolle aanbesteding en wordt er vanuit overheden nog te weinig gekeken naar de potentie van deze sector.
  • Sociale ondernemingen en maatschappelijke initiatieven hebben nog altijd moeite met lange termijn investeringen, zowel van externe partijen als vanuit zichzelf. Want als je, bijvoorbeeld, samen een gebied aan het ontwikkelen bent, hoe zeker is het dan dat dat gebied voor de komende 10 jaar vanuit maatschappelijke waarde ontwikkeld kan (blijven) worden?
  • Vanuit social return (de verplichting die bedrijven in sommige gevallen hebben als opdrachtnemer van de overheid) wordt door bedrijven al veel bijgedragen aan een inclusievere arbeidsmarkt. Zij zijn tot op zekere hoogte ook bereid hierin samen te werken met sociale ondernemingen, maar raken verstrikt in onduidelijk beleid en uitvoeringsproblemen. Bijvoorbeeld omdat in verschillende (arbeidsmarkt-)regio’s verschillende regels gelden, of er te weinig tijd is om social return in te vullen via een sociale onderneming, of doordat een samenwerking met een sociale onderneming conflict oplevert met afspraken met reguliere leveranciers.
  • Gezien hun hybride waardemodel (financieel en maatschappelijk) dreigen sociale ondernemingen vaak tussen wal en schip te raken. Zij hebben moeite in het verkrijgen van subsidies (het is toch een onderneming?!) en hebben ook vaak moeite met het vinden van investeerders, omdat hun waarde moeilijk te duiden is.
  • Fondsen zien maatschappelijke initiatieven graag verduurzamen, maar vinden het moeilijk om ze te ondersteunen in hun professionalisering. Vaak is financiering mogelijk in de opstartfase of als het gaat om een specifiek project, maar niet voor het versterken van de organisatiekracht.